టెహ్రాన్, ఆగస్టు 26, 2026: అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి మరియు చమురు రవాణాకు అత్యంత కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) విషయంలో ఇరాన్, ఒమన్ దేశాలు ఒక అంగీకారానికి వచ్చాయి. సముద్రయాన రాకపోకల కోసం ఇరు దేశాలు ఒక కొత్త ‘తాత్కాలిక’ మార్గాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి అంగీకరించాయి. అయితే, అమెరికా తన హామీలను నెరవేర్చే వరకు ఈ జలసంధిని పూర్తిగా తెరిచే ప్రసక్తే లేదని ఇరాన్ మరోసారి స్పష్టం చేసింది.
ఒప్పందంలోని ప్రధానాంశాలు
మంగళవారం టెహ్రాన్లో ఒమన్ విదేశాంగ అధికారులతో జరిగిన చర్చల అనంతరం, ఇరాన్ న్యాయ, అంతర్జాతీయ వ్యవహారాల డిప్యూటీ విదేశాంగ మంత్రి కజెం గరీబాబాది (Kazem Gharibabadi) ప్రభుత్వ టెలివిజన్లో ఈ ఒప్పంద వివరాలను వెల్లడించారు.
- 7 మైళ్ల కారిడార్:కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన తాత్కాలిక ట్రాన్సిట్ కారిడార్ సుమారు 7 మైళ్ల (11.3 కి.మీ) వెడల్పు ఉంటుంది.ఈ మార్గం ద్వారా ప్రవేశించే నౌకలు, అలాగే బయటకు వెళ్లే మార్గంలో కొంత భాగం తప్పనిసరిగా ఇరాన్ ప్రాదేశిక జలాల (Territorial waters) గుండా ప్రయాణించాల్సి ఉంటుంది.
- కేవలం వాణిజ్య నౌకలకే:ఈ మార్గంలో కేవలం కమర్షియల్ నౌకలకు మాత్రమే అనుమతి ఉంటుంది, ఎలాంటి సైనిక నౌకలకు ప్రవేశం ఉండదు.రాబోయే 30 నుంచి 60 రోజుల్లో శాశ్వత మార్గం ఏర్పాటుపై ఇరు దేశాలు మరింత లోతుగా చర్చలు జరపనున్నాయి.
- అమెరికాకు స్ట్రాంగ్ వార్నింగ్:ఈ తాత్కాలిక ఒప్పందాన్ని చూసి జలసంధి పూర్తిస్థాయిలో తెరుచుకుందని భ్రమపడవద్దని గరీబాబాది తెలిపారు.మిలిటరీ పరంగా చూస్తే ఈ మార్గం ఇంకా “మూసివేసే” ఉందని ఆయన తేల్చి చెప్పారు.జూన్లో కుదిరిన మధ్యంతర శాంతి ఒప్పందం ప్రకారం అమెరికా తన హామీలను నెరవేర్చాలని, ఇరాన్ పై ఉన్న దిగ్బంధనాన్ని (blockade) పూర్తిగా ఎత్తివేసి యుద్ధాన్ని ముగిస్తేనే జలసంధి వాణిజ్యానికి పూర్తిగా తెరచుకుంటుందని ఇరాన్ డిమాండ్ చేసింది.
ఎందుకిది అత్యంత కీలకం?
ఫిబ్రవరిలో టెహ్రాన్పై అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పటి నుంచి హోర్ముజ్ జలసంధిలో ఎక్కువ శాతం నౌకల రాకపోకలు నిలిచిపోయాయి. ప్రపంచ చమురు, ద్రవీకృత సహజ వాయువు (LNG) రవాణాలో దాదాపు 20% వాటా ఈ మార్గానిదే కావడం గమనార్హం.
అమెరికా-ఇరాన్ ఉద్రిక్తతల నడుమ ఈ మార్గం మూతపడటం వల్ల గ్లోబల్ సప్లై చైన్ తీవ్రంగా దెబ్బతింది. తాజా ఒప్పందం వల్ల వాణిజ్య నౌకలకు కొంత వెసులుబాటు కలిగినా, పూర్తిస్థాయిలో సంక్షోభం తొలగాలంటే అగ్రరాజ్యం అమెరికా తీసుకునే చర్యలపైనే ఆధారపడి ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.